
Dzogchenmeditatie
Als onze geest in staat is om te ontspannen en op een natuurlijke manier rustig te blijven in zijn eigen
Hekserij onder de volle maan?
Zo’n 20 en zoveel jaren geleden, op een milde en rustige avond, zittend op een terras in Amsterdam met een paar glazen bier voor me, was ik twee tot drie uur lang stomverbaasd getuige van een scène die me destijds zeer ongewoon leek.
Rond 10 uur die avond, toen de volle maan scheen, tekende een persoon met krijt in het midden van het plein zoiets wat ik als concentrische cirkels beschouwde. Daarna liep hij rondjes over wat hij had getekend, heen en weer, van achter naar voren en van voren naar achteren.
En het bleef daar niet bij. Tijdens de uren die volgden bleven mensen komen die een identiek parcours in de cirkel aflegden. Sommigen bleven een beetje praten, anderen volgden al snel op natuurlijke wijze hun weg in de cirkel. Hekserij, of iets dergelijks, midden in Amsterdam?
Wat ik onbegrijpelijk vond, is dat zowel de “heksen” en de “hekserienen” als de Nederlanders die naast mij op het terras zaten, evenals de voorbijgangers, allemaal deden alsof dit de meest natuurlijke gebeurtenis van de dag was. Typisch Nederlands, dacht ik toen.
Mijn eerste ervaringen
Jaren verstreken en ik heb er nooit meer aan gedacht.
Totdat ik me in 2011, tijdens een soortgelijke wandeling over een met stenen aangelegd pad dat “Labyrint” werd genoemd in een centrum voor persoonlijke groei en ontwikkeling nabij Mafra (Portugal), realiseerde wat de Nederlanders die avond in mijn verleden hadden gedaan. Het proces, dat die nacht aan mij werd uitgelegd en op een vollemaannacht plaatsvond, is eenvoudig:
Stel een doel, formuleer een vraag, heb een intentie of breng een probleem naar voren, en volg het pad door het labyrint met volledige aandacht voor je beweging; geef ook volledige aandacht aan je ervaring totdat je het centrum bereikt, dat jouw “Zelf” vertegenwoordigt. Pauzeer dan en laat antwoorden in de vorm van beelden, geluiden, woorden, sensaties vanzelf in je opkomen. Probeer niet veel te begrijpen, laat je meevoeren door wat er opkomt. Neem dat gevoel dan mee, leg de hele terugweg af en let op wat er in je omgaat.
Destijds maakte het niet zo veel indruk op me. Esoterie, new age en rituelen onder de volle maan gingen niet samen met mijn persoonlijke en rationele behoeftes.
Pas een tijdje geleden realiseerde ik me, toen ik op internet andere onderwerpen van mijn interesse onderzocht, dat het labyrint met zijn eenbaanspad universeel en van alle tijden is. Tegenwoordig is het een praktijk die we over de hele wereld tegenkomen, zowel in privétuinen en openbare parken als in scholen, gevangenissen, ziekenhuizen en kerken. Het leek me toen een interessant instrument dat ik individueel of in groepen kon gebruiken in mijn trainingen en coachingsessies. Ik besloot om het in de praktijk te onderzoeken en te experimenteren.
Naarmate ik studeerde en experimenteerde met het lopen in het labyrint dat ik zelf had gebouwd op mijn land tegenover mijn woning in Portugal, raakte ik steeds meer gefascineerd door de talloze mogelijkheden die zich in deze ruimte openden. Na het volgen van een cursus bij Carin Wennink beschouwde ik mijn labyrint als zeer intiem en bijna als “heilig”.
Maar wat is een labyrint eigenlijk?
Wat ik daarvoor kende als “labyrint” waren de bekende rondhartige of vierkante plaatjes met meerdere doodlopende paden die raadsels vormen en als doel een tijdverdrijf hebben, meestal te vinden in kinderboeken en tijdschriften. Als je het over een labyrint hebt, denk je meestal aan iets wat niet echt een labyrint is. De woordenboeken helpen ons ook niet en vergroten zelfs de verwarring, omdat ze het labyrint op een manier definiëren die niet helemaal correct is. In het Engels zijn er minstens 2 woorden daarvoor: “labyrinth” en “maze”, wat vertaald dient te worden als “labyrint” en “doolhof”.
In tegenstelling tot het “doolhof”, dat een ingewikkeld netwerk van paden met doodlopende wegen is en in de Griekse mythologie wordt vertegenwoordigd door het verhaal van Theseus, die de Minotaurus doodde en met behulp van Ariadne uit het “labyrint” ontsnapte, heeft een labyrint slechts één enkel pad dat ons onvermijdelijk naar een centrum leidt. Het kan bijvoorbeeld worden gemarkeerd met stenen op een terrein, getekend op gras of in zand om bewandeld te worden; het kan ook klein zijn, gemaakt van hout, keramiek of ander materiaal, en in dat geval kan het met de vinger worden gevolgd.
Het doolhof, dat vooral opkwam met de renaissance in tuinen in Frankrijk, Italië en Engeland, bestaat uit een ingewikkeld netwerk van paden, gemaakt van doodlopende steegjes, en heeft vooral als doel versiering en vermaak. Zoals men vaak zegt: “men verdwaalt voortdurend onderweg”. Omdat het een ingewikkelde constructie is waarin we naar een uitweg zoeken, zijn er meestal hoge muren in het driedimensionale doolhof die ons het pad niet laten zien. Onze aandacht is gericht op de buitenwereld en vereist het gebruik van ons rationele denken.
In tegenstelling tot het doolhof hebben we in het labyrint altijd een totaalbeeld van de ruimte. We spreken hier over een pad van zelfontdekking dat ons steeds dichter bij onszelf kan brengen en dat zowel kan worden gebruikt voor introspectie, reflectie, genezing, spirituele groei, gebed of meditatie, ceremonies en rituelen, enz. De focus is dus een innerlijke focus en de cognitieve competentie die hierbij een rol speelt is intuïtie.
De geschiedenis
Het labyrint dateert uit onheuglijke prehistorische tijden; historisch gezien verschijnt het voor ons tussen 4000 en 5000 jaar geleden en is het multicultureel; het is niet verbonden met een specifiek volk of geloof. We vinden het in hindoeïstische en boeddhistische manuscripten, in tekeningen in Java, Nepal, Afghanistan, India, in rotssculpturen in Galicië, op Babylonische tabletten, op een Etruskische vaas, in mozaïeken uit de Romeinse periode, in New Mexico en Arizona, bij het inheemse Amerikaanse volk de Tohono O’odham, aan de kusten van Scandinavië, enz. We kunnen het labyrint beschouwen als een archetype, een cirkelvorm, spiraalvormig, soms in de vorm van een vierkant, een universeel symbool dat deel uitmaakt van het collectieve onbewuste. Het is dus niet het eigendom van welke cultuur of geloof dan ook.
We kennen het precieze gebruik ervan in de oudheid niet, maar het is waarschijnlijk dat het voor ceremoniële doeleinden werd gebruikt, soms als ontmoetingsplaatsen. Soms worden er meer vergezochte esoterische betekenissen naar voren gebracht, zoals het idee dat het labyrint een dansveld is dat de baarmoeder voorstelt en waarbij de navelstreng als verbinding met de aarde fungeert. In de Middeleeuwen dienden ze als alternatief, voorbereiding of afsluiting voor de pelgrimstocht naar Jeruzalem.
De verschillende types labyrinten
Er zijn verschillende types labyrinten, waarvan het bekendste het “klassieke labyrint” is; dit labyrint wordt ook wel het “Kretenzer labyrint” genoemd en verwijst naar het labyrint uit de Griekse mythologie. Het op één na bekendste labyrint is het “middeleeuwse labyrint”, dat ook wel het “Chartres-labyrint” wordt genoemd.
Het klassieke labyrint heeft een spiraalvorm, in het algemeen getekend met 7 paden. Er zijn verschillende in Nederland. Mijn favoriete is gelegen aan de Waalkade in Nijmegen. Het middeleeuwse labyrint is in het algemeen cirkelvormig en bevat een indeling in 4 vakken. Het bekendste labyrint bevindt zich op de grond van de grote hal van de kathedraal van Notre-Dame de Chartres. In de Sint-Servaasbasiliek in Maastricht is een versie van het middeleeuwse labyrint in een vierkante vorm. Op de weg naar het Heilige Land reist men langs Aken, Keulen, Rome en Constantinopel, getekend in de vier kanten van het labyrint. Zeker een bijzondere ervaring voor katholieken, lijkt me: het labyrint vult de hele ruimte en is omringd door heilige beelden van de katholieke kerk.
Toen kathedralen op sommige plaatsen (Chartres, Amiens) bedevaartsoorden werden, vertegenwoordigde het labyrint het einde van de pelgrimstocht, die doorgaans op de knieën werd afgelegd. Sommige kathedralen en kerken hadden een labyrint bij de ingang, waar je met je vinger doorheen kon volgen.
Het gebruik van labyrinten in de huidige tijd
Vandaag de dag, zoals hierboven al genoemd, vinden we in de hele wereld permanente labyrinten in privétuinen, clubs, kerken of andere tempels, ziekenhuizen, openbare pleinen en tuinen, gevangenissen en scholen. Voor een flexibeler gebruik worden labyrinten ontworpen op draagbare schermen of tijdelijk getekend in zand, op de grond, gras of papier met behulp van een pen, stenen, wol, meel, rijst, enzovoort. Tegenwoordig is het gebruik ervan, individueel of in groepen, wijdverbreid en zijn de doelstellingen zeer divers. Het wordt gebruikt voor introspectie en zelfontdekking, meditatie, gebed en reflectie, rituelen, hulp bij genezing, allerlei ceremonies en vieringen, als bron van inspiratie, creativiteitsontwikkeling, teambuilding, verzoening en conflictresolutie, om antwoorden te vinden of gewoon te ontspannen…
Het Labyrint is een veilige plek, “een terugkeer naar huis”, een uitstekende manier om je open te stellen en een diepe relatie met het onbewuste te creëren. Elke manier om door een labyrint te lopen is goed, en elke ervaring is uniek. Ieder mens heeft zijn eigen ervaring. Elke wandeling voelt alsof het de eerste keer is. Er is geen kwalificatie vereist. Het is belangrijk om de juiste houding te cultiveren, die bestaat uit de bereidheid om te gaan wandelen, het opzij zetten van verwachtingen die tussen u en het labyrint kunnen ontstaan, op ontdekkingstocht gaan, u laten leiden door het energieveld van het labyrint en ten slotte alles accepteren wat naar boven komt. De ingang is dezelfde als de uitgang; je verlaat nooit het pad en bereikt altijd het centrum. De mogelijkheden om er bewuster en rustiger uit te komen dan toen je erin ging, zijn enorm. Hoe dan ook, in het labyrint staat de deur altijd open en als het het juiste moment is, plukken we de vruchten.
Mijn praktijk
Ik heb het vaak gebruikt om te onderzoeken wat in de weg stond om vanuit mijn “centrum” dagelijks te leven. Soms liep ik ook zonder enige intentie en werd ik me bewust van wat op de weg verscheen. Soms nam ik een open vraag mee die me bezighield. Een andere keer vroeg ik bescherming van een heilig symbool dat ik in het centrum mentaal projecteerde. Ik liet ook een droom zich afspelen en keek naar zijn realisatie op de terugweg. Of slechts lopend zingend een mantra in de stille ochtend, of in vrije beweging… Alleen of met iemand in mijn mentale ruimte. In het labyrint kunnen we ons laten gaan in onze creativiteit en innovatie, vernieuwen we onze energie, laten we de stress varen… Een bijzondere ervaring die mij tot vandaag sterk is bijgebleven, is het moment waarop ik een keer tegen de regels in experimenteerde en van het pad dat ik volgde naar een ander pad sprong om gewoon iets anders buiten de regels te doen. Hoewel er geen absolute regels in het labyrint zijn, en ik mezelf geen regelfanaat vind, voelde ik me ongemakkelijk.
In mijn laatste jaren in Portugal, tijdens NLP-training en coaching, werkte ik met cliënten in mijn labyrint, waarbij we bijzondere ervaringen en inzichten opdeden rond het verduidelijken van intenties en doelen, het vinden van innerlijke hulpbronnen, het verdiepen van onbewuste metaforen, het creëren van verhalen, het overstijgen van blokkeringen en het anticiperen op problemen in projecten. Ook het gedrag van iemand in het labyrint gaf me inzicht in de problematiek van de cliënte en haar sociale relaties.
Het labyrint neemt ons mee op een heel bijzondere reis. Wat onze twijfel ook is, het biedt ons de mogelijkheid om een antwoord te vinden. En, nog belangrijker, het is een innerlijke reis die ons naar huis brengt zonder dat we onderweg verdwalen.
Gebaseerd op:
Carin Wennink geeft o.a. de driedaagse training “Werken met het labyrint”.
Labyrint WerK Nederland
Labyrint Zorg B.V. biedt zorg en ondersteuning aan mensen met autisme, hechtingsproblemen, verstandelijke beperkingen en gedrags- en psychiatrische problematiek in de regio’s Rotterdam en Den Haag.
Ruimte voor rituelen organiseert jaarlijks een reis naar Chartres, onder andere.
Wegwijs in het Labyrint, een reisgids om thuis te komen, van Labyrint WerK NL
Walking a Sacred Path, Lauren Artress
The Way of the Labyrinth, a powerful meditation for everyday life, Helen Curry
Labyrint WerK NL, The Labyrinth Society, Veriditas, Labyrinthos, Labyrinth Launchpad, Discover Labyrints en Worldwide Labyrinth Locator.

Als onze geest in staat is om te ontspannen en op een natuurlijke manier rustig te blijven in zijn eigen

Deze meditatie maakt deel uit van de “Wholeness Work”, die ontwikkeld is door Connirae Andreas. Ze beschouwt het als “a

Het labyrint dateert uit onheuglijke prehistorische tijden; historisch gezien verschijnt het voor ons tussen 4000 en 5000 jaar geleden en

Als je iets over Dao (of Tao) wil weten, kom je steeds het begrip “wuwei” als een centraal begrip tegen.

Wie zijn we? Wie of wat ben ik eigenlijk? Een van de grootste problemen op het pad van bewustwording en

De Zes Verzen van Vajra staan meestal bekend als de Koekoekszang. Ze worden beschouwd als een kernachtige samenvatting van Dzogchens

Innerlijk Safari is een innerlijke ontdekking, een reis langs ons doen en ons voelen om eigen inzicht te vergaren en

Zoals mensen geboren waren, zo stierven ze, met dezelfde geloofsovertuiging. Zo was het in vorige generaties. De globale samenleving biedt

Zen, eeuwige jeugd, chromatische lipstiften, zenbodycrème, zengewoontes, een schattige zenbox, bodycrèmes, natuurlijke zentheë, zenshampoo voor droog of beschadigd haar, koptelefoons,

Het woord Tao (of Dao) betekent in het Chinees “juiste weg”. Het verwijst naar wat bekendstaat als taoïsme, het principe

Guan Yin wordt beschouwd als het toppunt van barmhartigheid, mededogen, vriendelijkheid en liefde en is patroonheilige van vissers die de

Als filosofie van India worden de stromingen die daar zijn ontstaan beschouwd. In het algemeen worden het hindoeïsme, het boeddhisme

De grootste vraag voor mensen vanaf het moment dat ze aan andere dingen konden denken dan alleen eten en zich

Er wordt steeds meer gesproken over non-dualiteit.
Er is geen tekort aan verlichte leraren in het Westen. Voorbij zijn de

De primaire ervaring van de mens is bewustzijn. Bewustzijn is, volgens Rupert Spira, de pure kennis van onszelf en die

Ayahuasca is een eeuwenoude heilige thee, beschouwd als een harddrug zoals cocaïne en MDMA en daardoor verboden bij de Opiumwet.

Generatieve trance Achtergrond De Generatieve Trance is het resultaat van jarenlange ervaring van Dr. Stephen Gilligan met Ericksoniaanse hypnose. Hij

Net als Joseph Campbell (1904-1987), de beroemde auteur van ‘The Hero with a Thousand Faces’ en een vooraanstaand onderzoeker op

Een van de belangrijkste begrippen die in de derde generatie NLP werd ontwikkeld, is misschien wel het concept ‘generativiteit’. Het

Om een goede introductie te kunnen schrijven over Generatieve Coaching moet ik wel iets over Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) vertellen.
©2019. Elements Kit. All Rights Reserved.