Dzogchen, de Grote Volmaaktheid, het hoogste onderricht in het Tibetaans boeddhisme, is “de volmaakte staat van onze oorspronkelijke natuur”. Wat betekent dat?
Om het onderricht te vergemakkelijken, wordt in Dzogchen een onderscheid gemaakt in Grond, Pad en Vrucht. In het praktisch onderricht en training wordt dit vertaald als: Zicht, Meditatie en Handelen.
Zodra iemand in Dzogchen is geïntroduceerd, wat betekent dat die persoon zich bewust wordt van de natuur van de geest en de staat van rigpa, die volgens de traditie via een erkende Meester plaatsvindt, is het onze taak om rigpa te versterken, stabiliseren en tot volle bloei te laten komen. Dit proces kan zeer langdurig zijn, maar het zal leiden tot een onafgebroken rust in “Zicht”, waarin de conceptuele geest wordt opgelost. In deze continue stroom van vredige, zuivere aanwezigheid in rigpa worden alle gedachten en sensaties volledig aanvaard als reflecties van onze ware natuur. Dan worden we een zuivere spiegel waarin alles kan worden weerkaatst zonder dat het ons aantast. We kunnen dan zeggen dat iemand niet mediteert, maar dat diegene in de meditatie wordt opgenomen. Daarom is het woord ‘meditatie’ niet het juiste woord. In Dzogchen wordt er gesproken over non-meditatie.
De eerste fase in dit proces heeft als doel de geest tot rust te brengen door vredig te verblijven of kalm te verwijlen, wat bekendstaat als shamatha. Het tot rust komen brengt helderheid met zich mee: we openen de weg voor kennis over onszelf. Gedachten en emoties worden niet onderdrukt, maar zo ruim mogelijk geobserveerd en aanvaard zoals ze zijn. Deze houding leidt tot een natuurlijke smelting van alle negatieve lading en onthult ons tegelijkertijd, zoals Sogyal Rinpoche ons vertelt, ons goede hart, onze ware essentie en het pure gewaarzijn, rigpa. Meditatie brengt ons in contact met de Grond. Dit proces wordt door Sogyal Rinpoche zo samengevat: “Breng je geest thuis. Laat los. En ontspan”. Het gaat om het steeds beoefenen en weer beoefenen van meditatie, daarin zich te ontspannen en ruimhartig te zijn om er op natuurlijke wijze in opgenomen te worden. Om het proces te faciliteren zijn er een aantal voorwaarden:
Je houding moet als een berg zijn die zich geen zorgen maakt om wat voor omstandigheden er zijn voor wat zich dan ook kan voordoen. Een rechte rug wordt als zeer belangrijk beschouwd. Je ogen open zijn als de “onmetelijke uitgestrektheid van de oceaan”, mond een beetje open, de handjes los, “de geest in ontspanning en rust”. Op speelse wijze wordt hier een boeddha geïmiteerd. “Je nodigt je boeddhanatuur uit om tevoorschijn te komen”, in de woorden van Sogyal Rinpoche.
Je kan beginnen met de concentratie op een punt (beeld van Boeddha bv.), daarna een mantra reciteren en daarna de ademhaling volgen. Dit is de eenpuntige concentratie met shamatta (kalm verwijlen) als doel. Met de rust beginnen de neigingen tot grijpen op te lossen en het zicht wordt helder. We beginnen dan het mentale proces te doorzien zonder de neiging tot interventie en het inzicht begint te groeien. Dit aspect van inzicht is wat in het Sanskriet vipashyana wordt genoemd.
Dieper in het proces duiken kan ons helpen om de “zelfstraling van rigpa” te realiseren, maar het kan ook leiden tot verschillende misvattingen. Mensen kunnen in verschillende tranceachtige staten van verwondering of doffe onverschilligheid terechtkomen, die gemakkelijk verward kunnen worden met rigpa.
Het realiseren van het Zicht, dat de stralende helderheid en leegte van rigpa omvat, wordt beschouwd als de grootste schat en het doel van ons leven. De training hiervoor bestaat uit twee beoefeningen: trekchö en tögal. Trekchö betekent het radicaal en vastberaden doorsnijden van begoocheling, zodat de natuurlijke eenvoud van de geest kan worden onthuld. Tögal verwijst naar de ogenblikkelijke, onmiddellijke realisatie van “het heldere licht dat inherent of spontaan aanwezig is in alle verschijnselen”. In Tögal zijn er krachtige technieken, maar de Meesters in de Dzogchenlijn benadrukken extra dat deze technieken alleen door henzelf onderwezen en begeleid mogen worden.
De Meester doet eigenlijk niets anders dan wakker maken wat er al in je is. De Meester, die ook wel de spirituele leraar of goeroe wordt genoemd, representeert de boeddha, bodhisattva’s en alle verlichte wezens. Wat al in je is, dat is je eigen natuur, rigpa. Hij kan niets creëren anders dan wat er al is. Wanneer het op het juiste moment wordt gedaan, kan hij je wakker schudden, het licht van jouw ware natuur en de natuur van de geest laten schijnen, en je helpen om in non-duaal puur gewaarzijn te komen. Dit proces kan worden gerealiseerd (of herhaald nadat het door de Meester is geïntroduceerd) door de beoefening van “Goeroe Yoga“. Dit houdt in dat je het kosmische, tijdloze principe van mededogen en de zegen van alle boeddha’s aanroept door je te identificeren met een boeddha-belichaming, zoals Goeroe Rinpoche, Padmasambhava* of een andere universele meester.
Het proces dat door Sogjal Rinpoche wordt beschreven, bestaat uit 4 fases (Het Tibetaanse Boek Van Leven en Sterven, blz. 163):
De zegen tot rijping brengen en verdiepen: verdiep de eenheid met de meester, laat je geest versmelten met de meester met behulp van een mantra (bv. om ah hung vajra guru padma siddhi hung).**
Meditatie is dus het proces (het “Pad”) waardoor onze onwetendheid verdwijnt en we onze ware natuur (de “Grond”) herkennen, door middel van een steeds groeiend zuiver gewaarzijn (rigpa), totdat een continue staat van presentie in rigpa ons leven doordringt (de “Vrucht”).
De kern van de Dzogchen-praktijk is non-meditatie. Ook kunnen alle vormen van traditionele meditatie worden aanvaard. Traditionele meditatievormen kunnen als hulpmiddel worden gebruikt en zelfs geïntegreerd in Dzogchenmeditatie. Non-meditatie kan niet worden opgebouwd of geconstrueerd. Het gebeurt zonder inspanning, zonder focus, zonder doel en zonder geestmanipulatie. Het betreft een open gewaarzijn zonder inspanning, waarin alles wat zich voordoet, wordt aanvaard als een manifestatie van rigpa zelf. Op deze manier leidt het proces op natuurlijke wijze tot het smelten van onze projecties en fixaties, en uiteindelijk tot het stilzetten van de conceptuele geest.
Ik sluit af met een aantal fundamentele meditatie-instructies van Jan Geurtz, Nederlandse spirituele Dzogchen-leraar en auteur. Deze instructies geven een beeld van zijn ontspannen vorm van Dzogchen-praktijk, die, naar mijn mening, op indrukwekkende wijze de kernprincipes van Dzogchen illustreert en mij sterk heeft geïnspireerd.***
Om het idee van non-meditatie te geven, spreekt Jan niet van meditatie, maar begint hij vaak met een zeer typische uitnodiging: – Oké, jullie weten het al, we gaan doen net alsof we mediteren!
Dan legt hij iets uit over de houding: je kunt met alle toeters en bellen die je wil, maar het gaat op een ontspannen manier, rechtop zitten, handjes op de knieën, maakt allemaal niets uit. Ontspannen. Het is belangrijk om je ogen open te houden. Kalmeren is niet van belang. Je probeert je bewust te zijn van je hele ervaring.
Simpel, gewoon zijn. Bewust ervaren wat je ervaart, afdwalen in de ego-mind, besef je weer, dwaal je af, dat samen is Dzogchen-beoefening.
Kern: niet oordelen over afdwalen met je gedachten. Oordelen is ego mind. Gewaarzijn is wat kijkt naar gedachten. Probleem is niet het denken, maar de identificatie met het denken. Identificatie gebeurt door iets onprettigs niet te willen of je vast te klampen aan wat je leuk vindt.
Dus: we doen net als we gaan mediteren, lichaam in de houding, ogen open houden, mentale houding (bewust alles ervaren, niets veranderen of oordelen, niet streven naar kalmering of helderheid), herinneren dat alles ervaren is wat je buiten je waarneemt, tegelijk wat je in je waarneemt, het lichaam zelf, ik en niet-ik zijn allebei onderdeel van de werkelijkheid en dat is wat op dit moment ervaren wordt, laat maar gebeuren. Laten we dat even doen, in stilte…
Eerder is vermeld dat in Dzogchen andere soorten meditaties worden geaccepteerd. Ze kunnen zelf gebruikt worden. Als men in een staat verkeert waarin de onrust te groot is, zou men een kalmeringsmeditatie (shamata) kunnen gebruiken, bijv. aandacht voor de ademhaling. Met een verschil: het wordt geïntegreerd in de beoefening. Niet alleen wordt waargenomen wat er om je heen gebeurt, maar ook de ademhaling en alle andere aspecten die zich voordoen, maken deel uit van de oneindige ruimte van gewaarzijn.
En we kunnen iedere beoefening beëindigen, in de mahayana-boeddhisme-stijl, met een toewijdingsgebed:
Door de kracht van de waarheid van deze beoefening,
Mogen alle levende wezens genieten van geluk en de bron van geluk.
Moge zij vrij zijn van lijden en de bron van lijden.
Moge zij niet worden gescheiden van het grote geluk dat geen lijden kent.
Moge zij verblijven in de grote gelijkmoedigheid die vrij is van passie, agressie en vooroordeel.
* Padmasambhava, ook wel de Kostbare Meester of Goeroe Rinpoche genoemd, is de stichter van het Tibetaanse boeddhisme en wordt beschouwd als de boeddha van onze tijd. Er wordt gezegd dat hij opmerkte: “Het lijkt op mij” toen hij het beeld in het Samye-klooster in Tibet zag, dat in de achtste eeuw werd gemaakt, waarna hij het beeld zegende en zei: “Nu is het hetzelfde als ik”.
** de uitspraak is: om ah hoeng benza goeroe pèmé siddi hoeng
“Om Ah Hum Vajra Guru Padma Siddhi Hum is de mantra van Padmasambhava, en de zegeningen die deze mantra biedt, zijn talrijk. Er zijn diverse betekenissen van de innerlijke, uiterlijke en geheime niveaus waarop deze mantra gebruikt kan worden en zo zijn er vele esoterische wijzen om de mantra te gebruiken”.
Een mogelijke gebruiksaanwijzing als smeekbede:
Oh grote verlichte meester, wiens wijsheid en compassie over mij mogen schijnen. Zegen mijn lichaam, gedachten en acties met uw kracht en energie en help me tot inzicht te komen, gelijk u. ( uit de site van Edwin van den Hoeven)
*** Op de site van Jan Geurtz vindt men de audio van geleide meditaties, o.a. een Dzogchen-contemplatie en een basismeditatie.
Gebaseerd op:
Gebaseerd op:
Als onze geest in staat is om te ontspannen en op een natuurlijke manier rustig te blijven in zijn eigen essentie, namelijk in het zuivere gewaarzijn, hebben we dan geen meditatie nodig. Maar helaas zijn we niet in staat om
Deze meditatie maakt deel uit van de “Wholeness Work”, die ontwikkeld is door Connirae Andreas. Ze beschouwt het als “a new path to awakening”. Het is het resultaat van haar jaren meditatie-ervaring en het modelleren van Ramana Maharshi’s techniek van
Het labyrint dateert uit onheuglijke prehistorische tijden; historisch gezien verschijnt het voor ons tussen 4000 en 5000 jaar geleden en is het multicultureel; het is niet verbonden met een specifiek volk of geloof. Het doolhof, dat vooral opkwam met de
Als je iets over Dao (of Tao) wil weten, kom je steeds het begrip “wuwei” als een centraal begrip tegen. Het betekent gewoon “niks doen”. Wu betekent niet of zonder en wei betekent zonder te handelen.
Er bestaan veel
Wie zijn we? Wie of wat ben ik eigenlijk? Een van de grootste problemen op het pad van bewustwording en bevrijding is misschien zichzelf afwijzen. Het zichzelf beschouwen als een identiteit gekarakteriseerd door miskenning, niet waardig, verslaafd, stom, onzeker, paniekerig,
De Zes Verzen van Vajra staan meestal bekend als de Koekoekszang. Ze worden beschouwd als een kernachtige samenvatting van Dzogchens visie. Volgens de traditie worden ze aan de legendarische Garab Dorje, de eerste meester van Dzogchen, toegeschreven en werden ze
Innerlijk Safari is een innerlijke ontdekking, een reis langs ons doen en ons voelen om eigen inzicht te vergaren en zelfrealisatie te bewerkstelligen.
Een Innerlijke Safari is een safari naar zelfontdekking. Het is als een reis door een onbekend
Zoals mensen geboren waren, zo stierven ze, met dezelfde geloofsovertuiging. Zo was het in vorige generaties. De globale samenleving biedt nu echter altaren voor alle smaken. Het “exotisme” is geen exotisme meer en bijvoorbeeld: het wordt moeilijk om in de
Zen, eeuwige jeugd, chromatische lipstiften, zenbodycrème, zengewoontes, een schattige zenbox, bodycrèmes, natuurlijke zentheë, zenshampoo voor droog of beschadigd haar, koptelefoons, zwarte kwaliteitsschalen of zenplatforms voor fitness, zenverrassingscadeausets, magneten voor zenontspanning, therapieën, sluiers, koffie, thee, orthopedische schoenen, zenstil-momenten in een zentuin
Het woord Tao (of Dao) betekent in het Chinees “juiste weg”. Het verwijst naar wat bekendstaat als taoïsme, het principe van orde en harmonie dat inherent is aan alle dingen. Tegelijkertijd stuurt Tao alle processen in de natuur, zolang dit
Guan Yin wordt beschouwd als het toppunt van barmhartigheid, mededogen, vriendelijkheid en liefde en is patroonheilige van vissers die de zee oversteken. Ze vaart zittend of staand op een lotusbloem of op de kop van een draak. Ze wordt aangeroepen
Als filosofie van India worden de stromingen die daar zijn ontstaan beschouwd. In het algemeen worden het hindoeïsme, het boeddhisme en het jaïnisme genoemd. Ze onderscheiden zich van de westerse filosofie door hun praktische gerichtheid, die als doel de zogenaamde
De grootste vraag voor mensen vanaf het moment dat ze aan andere dingen konden denken dan alleen eten en zich voortplanten, was misschien: Wie ben ik? Het is de centrale vraag in de methode van zelfonderzoek van Ramana Maharshi. Wie
Er wordt steeds meer gesproken over non-dualiteit.
Er is geen tekort aan verlichte leraren in het Westen. Voorbij zijn de dagen dat je om van spiritualiteit te genieten naar India moest gaan. Goeroes bevolken nu massaal de westerse wereld. Enkele
De primaire ervaring van de mens is bewustzijn. Bewustzijn is, volgens Rupert Spira, de pure kennis van onszelf en die zich manifesteert als een antwoord op de vraag: – Wie ben ik? Het antwoord op deze vraag is: ‘Ik’. Ik
Ayahuasca is een eeuwenoude heilige thee, beschouwd als een harddrug zoals cocaïne en MDMA en daardoor verboden bij de Opiumwet. Het is een thee met een bittere, verschrikkelijke smaak. Het wordt meestal toegediend onder begeleiding van een sjamaan.
Het werd
Generatieve trance Achtergrond De Generatieve Trance is het resultaat van jarenlange ervaring van Dr. Stephen Gilligan met Ericksoniaanse hypnose. Hij is een van de grootste kenners van Milton Erickson en was de eerste persoon die hem modelleerde met behulp van
Net als Joseph Campbell (1904-1987), de beroemde auteur van ‘The Hero with a Thousand Faces’ en een vooraanstaand onderzoeker op het gebied van religie en vergelijkende mythologie, zouden we kunnen suggereren dat het leven op drie verschillende manieren kan worden
Een van de belangrijkste begrippen die in de derde generatie NLP werd ontwikkeld, is misschien wel het concept ‘generativiteit’. Het verwijst naar het ontdekken, actualiseren en verrijken van onze hulpbronnen op een manier die bijdraagt aan het creëren van een
Om een goede introductie te kunnen schrijven over Generatieve Coaching moet ik wel iets over Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) vertellen. Met name moet ik iets vertellen over Robert Dilts, een softwareontwikkelaar, schrijver, trainer en onderzoeker die deel uitmaakte van de
Ga met me mee
op een “Innerlijke Safari”
voor inzichtvergroting
en zelfrealisatie!
©2019. Elements Kit. All Rights Reserved.